Piper L-4H

Amerykański samolot łącznikowy i obserwacyjny, produkowany jako odmiana wersji wojskowej Piper L-4B.

Od swego poprzednika różnił się przeniesionym przełącznikiem iskrownika na prawą stronę. Poza tym miał inne hamulce typu Scott B711.

Wyprodukowano łącznie 1801 egzemplarzy w tej wersji.

W Polsce użytkowano 28 egzemplarzy tej wersji zakupione z demobilu ze składów w Goppingen, funkcjonujących pod nazwą kodową A-50 Hawkeye.

Szczegóły dokonania zakupu samolotów znajdują się w opisie wersji Piper L-4A. Pierwszy egzemplarz przyleciał samodzielnie do kraju w połowie stycznia 1947 roku. Był to egzemplarz w wersji L-4H.

Wyremontowane egzemplarze były przydzielane do instytucji i przedsiębiorstw lotniczych, oraz do aeroklubów. Pierwszym zarejestrowanym samolotem był L-4H z rejestracją SP-AFX. Przydzielono go go Inspektoratu Kontroli Cywilnych Statków Powietrznych w Bydgoszczy.

W 1949 roku sprzedano 10 samolotów L-4 do Bułgarii. Wśród nich było pięć maszyny w wersji L-4H (SP-ALC, SP-ALG, SP-ALH, SP-ALK, SP-ALN).

W roku 1951 warsztaty Głównego Instytutu Lotnictwa dokonały przeróbki jednego samolotu Piper L-4B (SP-ARF) na wersję sanitarną. Oblot nastąpił w połowie lipca 1951 roku, a wykonał go pilot Andrzej Abłamowicz.

Na podstawie sporządzonej instrukcji Okręgowe Warsztaty Lotnicze przebudowały jeszcze czternaście innych maszyn. Z wersji L-4H przebudowano m.in maszyny: SP-AOA, SP-AFU, SP-AKC. Samoloty w tej wersji były eksploatowane do końca 1955 roku. Wszystkie maszyny sanitarne podczas modernizacji z wersji podstawowych wyposażono wówczas w silnik Praga D.

W roku 1952 warsztaty PLL LOT podjęły się przeróbki czternastu samolotów L-4 na wersje rolnicze. Z wersji L-4H przebudowano wówczas pieć maszyn: SP-AMB, SP-AGZ, SP-AHN, SP-ANY, SP-AGM. Samoloty w tej wersji były eksploatowane do końca 1956 roku.

Na samolocie SP-AOA zabudowano w 1950 doświadczalnie silnik PZL A-65 (WN-1) o mocy 65 KM. Pod koniec tego samego roku został on wyposażony w silnik Praga D.

W 1953 roku egzemplarz SP-AFY wyposażono w pływaki opracowane przez polskich inżynierów Jerzego Teisseyre i Stanisława Mosica. Pierwszy lot wersji pływakowej z silnikiem Praga D wykonano 10 października 1954 roku przy Wale Miedzyszyńskim na Wiśle, a samolot pilotował Andrzej Abłamowicz. Podczas wszystkich prób wykonano na tej maszynie 66 startów. Pływaki zdemontowano w 1963 roku po długotrwałym hangarowaniu.

Kasację większości zakupionych samolotów Piper L-4 Cub wykonano w latach 1953-55.

Pierwszym prywatnym właścicielem L-4H był Władysław Zielniewicz, członek komisji wybierającej samoloty L-4 do zakupu w Niemczech. Jego maszyna miała oznaczenia SP-AGM i był to pierwszy prywatnym samolotem zarejestrowanym w Polsce. Rozbito go podczas lądowania w marcu 1953 r.

Następnym L-4H używanym prywatnie w Polsce był SP-AMB, rozbity 30.03.2003 r.

Do dziś latają dwa egzemplarze zakupionego samolotu w wersji L-4H. Jeden występuje pod rejestracją SP-MAM, eksponowany uprzednio w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie pod rejestracją SP-BAL. Drugi egzemplarz ma rejestrację SP-AFY (ex SP-AMH).

Samolot Piper L-4H był jednosilnikowym, dwumiejscowym górnopłatem zastrzałowym o konstrukcji mieszanej, ze stałym podwoziem.

Kadłub metalowy spawany z rur stalowych z poszyciem płóciennym. Kabina w układzie tandem. Część silnikowa z okapotowaniem metalowym. Tylne siedzenie obrotowe, umożliwiające obrót o 180 stopni.

Skrzydła dwudźwigarowe o konstrukcji mieszanej. Poszycie z blachy elektronowej w obrębie kesonu. Reszta poszycia płócienna.

Usterzenie z rur stalowych z poszyciem płóciennym.

Podwozie stałe, trójkołowe z hamulcami hydraulicznymi i amortyzatorami ze sznura gumowego.

Maszyny pozyskane z demobilu nie posiadały instalacji radiowej i dodatkowego wyposażenia. Do lat 80-tych samoloty te latały w polskim lotnictwie bez radiostacji. Dopiero po tym wyposażono latające egzemplarze w radiostacje szybowcowe RS-6101.

Załogę samolotu Piper L-4H stanowili pilot i pasażer.

Inne fotografie / ilustracje:

Silnik	Continental O-170-3 (w ukł. bokser)	Praga D (w ukł. bokser
Moc [KM]	65	75
Rozpiętość [m]	10,74	10,7
Długość [m]	6,71	6,8
Wysokość [m]	2	2
Powierzchnia nośna [mkw]	16,55	16,55
Masa własna [kg]	300	310
Masa całkowita [kg]	520	545
Obciąż. pow. skrzydeł [kg/mkw]	31,5	33
Prędkość maks. [km/h]	135	130
Prędkość wznosz. [m/s]	2,5	2,9
Pułap [m]	3640	4000
Zasięg [km]	300	300
Czas lotu [godz]	2 godz 30 min	2 godz 30 min

Źródła:

• Al ADCOCK, "US Liaison Aircraft In Action no. 195", Squadron/Signal Publications Inc. 2005
• Andrzej MORGAŁA, "Polskie samoloty wojskowe 1939-45", WMON, Warszawa 1976
• Andrzej MORGAŁA, "Polskie Skrzydła cz.5 - Ex USAAF Aircraft 1945", wyd. Stratus 2011
• Benedykt KEMPSKI, "TBiU 130 Samolot wielozadaniowy Piper L-4 Cub", WMON, Warszawa 1989
• Krzysztof PŁOCIŃSKI, zdjęcia L-4H SP-AMB, Góraszka 1999
• Marian KRZYŻAN, "Samoloty w muzeach polskich", WKiŁ, Warszawa 1983
• Zbigniew LURANC, Skrzydła w miniaturze" nr 1/91
• Zbiory własne autora